Waarom likken honden je gezicht en handen? De betekenis achter die natte kusjes

Hier bij Teckelkennel v/h Quackenbosch is het momenteel een gezellige, maar vooral natte boel. Over een kleine twee weken is het zover: onze 8 prachtige Teckelpups mogen het veilige nest verlaten en verhuizen naar hun nieuwe, liefdevolle baasjes. Terwijl we volop aan het genieten zijn van deze laatste weken samen, valt één ding dagelijks op: de onuitputtelijke drang van de pups om onze handen, gezichten en soms zelfs tenen uitgebreid te likken. Elke keer als we bij de ren op de grond gaan zitten, worden we getrakteerd op tientallen kleine, enthousiaste tongetjes.

Dit zette mij aan het denken. Nadat ik recent een interessant artikel las over dit specifieke gedrag, besloot ik de diepte in te duiken. Is het puur een uiting van liefde, of zit er een dieper, oeroud instinct achter? En misschien nog wel belangrijker: is het eigenlijk wel hygiënisch?

1. De oerinstincten: Waarom puppy’s beginnen met likken

Vanaf de allereerste seconde dat een pup ter wereld komt, speelt de tong een cruciale rol. In onze werpkist zien we het telkens weer gebeuren: zodra een pup is geboren, begint de moederhond (de teef) het kleintje direct en intensief te likken. Dit is niet alleen om de pup schoon te maken, maar het heeft een levensreddend doel. Het stevige likken stimuleert de bloedsomloop en zorgt ervoor dat de ademhaling van de pasgeboren pup goed op gang komt. Bovendien helpt de moeder door het likken van de buikjes om de spijsvertering en de stoelgang van de nog blinde, hulpeloze pups te stimuleren.

Naarmate de pups groeien, draaien de rollen langzaam om. De pups beginnen elkaars snuitjes, maar vooral ook de bek van hun moeder te likken. In de vrije natuur (denk aan de wolf, de voorouder van onze huishond) is dit een instinctief overlevingssignaal. Wanneer volwassen dieren terugkeren van de jacht, likken de welpen de mondhoeken van de oudere dieren om ze te stimuleren het halfverteerde voedsel op te braken. Hoewel onze teckels tegenwoordig gewoon netjes hoogwaardig voer uit een bakje eten, zit dit oerinstinct nog steeds diep verankerd in hun DNA. Likken is voor een hond dus letterlijk de allereerste vorm van communicatie en overleving.

2. De roedel en rangorde: Likken als teken van respect

Honden zijn en blijven roedeldieren. Binnen een roedel draait alles om de sociale structuur, onderlinge communicatie en het bewaren van de vrede. In de hondenwereld is likken een veelgebruikt instrument om conflicten te vermijden en de hiërarchie te bevestigen.

Wanneer een hond een andere hond ontmoet die hoger in de rangorde staat, zal de onderdanige hond vaak een wat lagere, kwispelende houding aannemen en de mondhoeken van de dominantere hond proberen te likken. Het is eigenlijk een manier om de witte vlag te hijsen. De viervoeter zegt hiermee: “Ik erken jouw leiderschap, ik heb respect voor je en ik kom in vrede.”

Diergedragswetenschappers bevestigen dit gedrag richting de mens. Honden behandelen ons, hun menselijke gezinsleden, als leden van hun roedel. Wanneer jouw hond je vol overgave in het gezicht probeert te likken, is de kans dus groot dat hij jou simpelweg erkent als de onbetwiste leider van het gezin. Het is een ultiem teken van respect en overgave.

3. Vijf redenen waarom jouw volwassen hond je likt

Naast de oerinstincten en roedel-communicatie, zijn er in de dagelijkse omgang met onze viervoeters nog veel meer redenen waarom ze hun tong zo graag gebruiken. Laten we de vijf meest voorkomende oorzaken op een rij zetten:

3.1 Een overvloed aan liefde en genegenheid

De meest voor de hand liggende reden is gelukkig ook de mooiste: pure liefde. Net zoals wij mensen elkaar een knuffel of een zoen geven om affectie te tonen, gebruikt een hond zijn tong. Als je na een lange werkdag thuiskomt en je hond begroet je met een wild kwispelende staart en natte likken op je handen of gezicht, dan is dat zijn manier om te zeggen: “Ik heb je gemist, ik ben zo blij dat je er weer bent!”

3.2 De mens als heerlijke zoute snack

Het klinkt misschien een beetje gek, maar voor een hond ben jij soms gewoon ontzettend smakelijk! Onze menselijke huid scheidt natuurlijke oliën en zweet af, wat resulteert in een licht zoute smaak. Veel honden vinden dit zout simpelweg onweerstaanbaar. Ook handcrèmes, bodylotions of restjes voedsel aan je vingers na het koken zijn populaire redenen voor een uitgebreide wasbeurt.

3.3 Een slimme manier om aandacht te trekken

Honden zijn meesters in het lezen van ons gedrag en ze leren razendsnel. Wat doe jij als je rustig op de bank tv zit te kijken en je hond begint ineens over je hand of je blote voeten te likken? Waarschijnlijk begin je tegen hem te praten, aai je hem even, of moet je lachen omdat het kietelt. Een hond leert heel snel: “Als ik lik, reageert mijn baasje op mij.” Likken wordt zo een aangeleerd trucje om interactie af te dwingen als hij zich verveelt.

3.4 Communicatie en het verzamelen van informatie

De tong is voor een hond net zo belangrijk bij het verkennen van de wereld als zijn neus. Ze bezitten een speciaal orgaan in hun bek dat hen in staat stelt om geuren daadwerkelijk te ‘proeven’. Door jou te likken, verzamelt je hond gigantisch veel informatie over je. Hij kan proeven en ruiken waar je bent geweest, of je gestrest bent, wat je recent gegeten hebt en hoe je algemene gemoedstoestand is.

3.5 Stressreductie en zelfkalmering

Likken werkt voor honden fysiologisch ontzettend kalmerend. Tijdens het likken komen er endorfines (gelukshormonen) vrij in de hersenen van de hond. Deze stofjes verlagen de hartslag en verminderen stress en onrust. Als je hond ineens obsessief zichzelf, zijn kussen, de bank of jouw handen gaat likken, kan dit een teken zijn dat hij ergens spanning van ervaart of zichzelf probeert te troosten.

4. De medische kant: Is hondenspeeksel echt genezend?

Er gaat een eeuwenoude mythe de ronde. Veel mensen denken nog steeds dat hondenspeeksel antibacteriële en wondgenezende eigenschappen heeft, en laten hun hond daarom maar al te graag kleine wondjes op hun arm of been schoonlikken.

Tijd om deze fabel te ontkrachten: hoewel het speeksel van een hond inderdaad bepaalde kleine enzymen bevat die afstoting van sommige bacteriën stimuleren, wegen de nadelen hier veel zwaarder dan de voordelen. Een hondenbek is verre van steriel. Honden gebruiken hun snuit immers om de wijde wereld te verkennen; inclusief vieze plassen, modder en de achterkant van hun roedelgenoten. Je wilt dit speeksel absoluut niet in een open wondje hebben.

5. Hygiëne en veiligheid: Waar je op moet letten

6. Hoe ga je om met (overmatig) likken?

Hoewel we nu weten dat likken eigenlijk altijd goedbedoeld is, is het begrijpelijk dat niet iedereen in de rij staat voor een dagelijkse “facewash”. Hoe leer je dit af? Het allerbelangrijkste advies vanuit hondengedragsexperts is: straf je hond nooit voor likken. Omdat de hond het doet vanuit een diep instinct van respect of liefde, zorgt een boze correctie voor immense verwarring.

Wat je wel moet doen, is het gedrag kalm en zonder emotie ombuigen. Likt je hond je in het gezicht? Draai rustig je hoofd weg. Likt hij je hand? Trek deze zachtjes terug, zeg geen woord (ook niet lachen) en negeer het gedrag enkele seconden. Zodra de hond stopt, beloon je hem direct met je vrolijke stem of een aai.

7. Alternatieven: Gezond kauwen in plaats van likken

Zoals ik eerder benoemde, maakt een hond tijdens het likken gelukshormonen aan die hem kalmeren. Het fantastische nieuws is dat dit kalmerende effect zich niet beperkt tot likken: kauwen heeft bij honden exact dezelfde werking!

Likt jouw hond veel uit verveling of spanning? Bied hem dan direct een veilig, natuurlijk alternatief aan in de vorm van een taaie snack.

8. Een speciale boodschap voor onze nieuwe pup-eigenaren

Voor de 8 gezinnen die binnenkort een van onze Teckelpups van Teckelkennel v/h Quackenbosch mogen verwelkomen: bereid je voor op héél veel kleine kusjes! De overgang naar jullie als nieuwe baasjes is voor een pup best wel spannend. Ze laten in één klap hun moeder en de veiligheid van onze roedel achter zich.

Jullie gezin is nu hun nieuwe roedel. In de eerste weken zullen de pups veelvuldig jullie handen en gezichten proberen te likken. Accepteer dit ontroerende, lieve gedrag de eerste tijd, maar stuur het wel zachtjes in goede banen met de tips uit dit artikel.